ഭൂമിയിലെ സ്വർഗ്ഗമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന, യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയ, ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ചമോലി ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന "പുഷ്പ താഴ്വര" (Valley of Flowers) എന്ന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രത്തെക്കുറിച്ചാണ് ലേഖനം വിവരിക്കുന്നത്. 1931-ൽ വഴിതെറ്റി വന്ന മൂന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് പർവതാരോഹകരാണ് ഈ താഴ്വര കണ്ടെത്തിയതും അതിന് ഈ പേര് നൽകിയതും. 600-ൽ അധികം അപൂർവ്വയിനം പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഇവിടം, നിറങ്ങളുടെ ഒരു വർണ്ണക്കാഴ്ചയാണ്. യാത്രക്കാർക്ക് പ്രകൃതിയുടെ മനോഹാരിത ആസ്വദിക്കാൻ സാഹസിക ട്രെക്കിംഗ് നടത്താം. പ്രകൃതി സൗന്ദര്യം നശിപ്പിക്കാതെ മാലിന്യങ്ങൾ വലിച്ചെറിയാതിരിക്കാനും ശ്രദ്ധിക്കണമെന്ന് ലേഖനം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അടുത്തുള്ള പ്രസിദ്ധ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ ഹേംകുണ്ഡ് സാഹിബ് ഗുരുദ്വാരയിലേക്കും ഇവിടെനിന്നും പോകാം. ഋഷികേശ്, ജോഷിമഠ്, ഗോവിന്ദ്ഘട്ട് വഴിയാണ് ഇവിടേക്ക് എത്തുന്നത്, പ്രധാനമായും ഘാംഗരിയയിൽ നിന്നാണ് പുഷ്പ താഴ്വരയിലേക്കുള്ള ട്രെക്കിംഗ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇവിടെ താമസ സൗകര്യമില്ലാത്തതിനാൽ വൈകുന്നേരത്തോടെ ഘാംഗരിയയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തണം, കൂടാതെ യാത്രാവേളയിൽ ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ കരുതണമെന്നും ലേഖനം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.

ഭൂമിയിലെ സ്വർഗ്ഗമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന, യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയ, ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ചമോലി ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന "പുഷ്പ താഴ്വര" (Valley of Flowers) എന്ന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രത്തെക്കുറിച്ചാണ് ലേഖനം വിവരിക്കുന്നത്. 1931-ൽ വഴിതെറ്റി വന്ന മൂന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് പർവതാരോഹകരാണ് ഈ താഴ്വര കണ്ടെത്തിയതും അതിന് ഈ പേര് നൽകിയതും. 600-ൽ അധികം അപൂർവ്വയിനം പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഇവിടം, നിറങ്ങളുടെ ഒരു വർണ്ണക്കാഴ്ചയാണ്. യാത്രക്കാർക്ക് പ്രകൃതിയുടെ മനോഹാരിത ആസ്വദിക്കാൻ സാഹസിക ട്രെക്കിംഗ് നടത്താം. പ്രകൃതി സൗന്ദര്യം നശിപ്പിക്കാതെ മാലിന്യങ്ങൾ വലിച്ചെറിയാതിരിക്കാനും ശ്രദ്ധിക്കണമെന്ന് ലേഖനം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അടുത്തുള്ള പ്രസിദ്ധ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ ഹേംകുണ്ഡ് സാഹിബ് ഗുരുദ്വാരയിലേക്കും ഇവിടെനിന്നും പോകാം. ഋഷികേശ്, ജോഷിമഠ്, ഗോവിന്ദ്ഘട്ട് വഴിയാണ് ഇവിടേക്ക് എത്തുന്നത്, പ്രധാനമായും ഘാംഗരിയയിൽ നിന്നാണ് പുഷ്പ താഴ്വരയിലേക്കുള്ള ട്രെക്കിംഗ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇവിടെ താമസ സൗകര്യമില്ലാത്തതിനാൽ വൈകുന്നേരത്തോടെ ഘാംഗരിയയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തണം, കൂടാതെ യാത്രാവേളയിൽ ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ കരുതണമെന്നും ലേഖനം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.

You’ve reached a Premium Story.

Get full access Today

  • 5k+ Premium Stories
  • 500+ Columnists
  • 100% Ad-Free Experience
  • ExclusiveWebinars

ഭൂമിയിലെ സ്വർഗ്ഗമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന, യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയ, ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ചമോലി ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന "പുഷ്പ താഴ്വര" (Valley of Flowers) എന്ന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രത്തെക്കുറിച്ചാണ് ലേഖനം വിവരിക്കുന്നത്. 1931-ൽ വഴിതെറ്റി വന്ന മൂന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് പർവതാരോഹകരാണ് ഈ താഴ്വര കണ്ടെത്തിയതും അതിന് ഈ പേര് നൽകിയതും. 600-ൽ അധികം അപൂർവ്വയിനം പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഇവിടം, നിറങ്ങളുടെ ഒരു വർണ്ണക്കാഴ്ചയാണ്. യാത്രക്കാർക്ക് പ്രകൃതിയുടെ മനോഹാരിത ആസ്വദിക്കാൻ സാഹസിക ട്രെക്കിംഗ് നടത്താം. പ്രകൃതി സൗന്ദര്യം നശിപ്പിക്കാതെ മാലിന്യങ്ങൾ വലിച്ചെറിയാതിരിക്കാനും ശ്രദ്ധിക്കണമെന്ന് ലേഖനം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അടുത്തുള്ള പ്രസിദ്ധ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ ഹേംകുണ്ഡ് സാഹിബ് ഗുരുദ്വാരയിലേക്കും ഇവിടെനിന്നും പോകാം. ഋഷികേശ്, ജോഷിമഠ്, ഗോവിന്ദ്ഘട്ട് വഴിയാണ് ഇവിടേക്ക് എത്തുന്നത്, പ്രധാനമായും ഘാംഗരിയയിൽ നിന്നാണ് പുഷ്പ താഴ്വരയിലേക്കുള്ള ട്രെക്കിംഗ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇവിടെ താമസ സൗകര്യമില്ലാത്തതിനാൽ വൈകുന്നേരത്തോടെ ഘാംഗരിയയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തണം, കൂടാതെ യാത്രാവേളയിൽ ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ കരുതണമെന്നും ലേഖനം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.

You’ve reached a Premium Story.

Get full access Today

  • 5k+ Premium Stories
  • 500+ Columnists
  • 100% Ad-Free Experience
  • ExclusiveWebinars

अगर आप जीते जी स्वर्ग की सैर करना चाहते हैं, तो यह जरूरी नहीं कि आप कश्मीर की ही सैर करें, भारत में और भी ऐसे कई पर्यटन स्थल हैं, जहां का नयनाभिराम सौंदर्य देख कर आपकी सांसें थम कर रह जाएंगी। उत्तराखंड यों तो अपने कई हिल स्टेशंस, चारधाम यात्रा और अनगिनत ट्रेकिंग डेस्टिनेशंस के लिए मशहूर है, लेकिन यहां के कई पर्यटन स्थल ऐसे भी हैं, जो खासकर गरमियों के मौसम में ही खुलते हैं। इन्हीं में से एक है चमोली जिले में स्थित फूलों की घाटी। यह यूनेस्को द्वारा घोषित विश्व धरोहर स्थलों में शामिल है। कहा जाता है कि इसे 1931 में तीन ब्रिटिश पर्वतारोहियों ने ढूंढ़ा था। रास्ता भटक कर वे इस घाटी में पहुंच गए थे। यहां की खूबसूरती देख कर उन्होंने ही इसे फूलों की घाटी नाम दिया था।

Beautiful view in Valley of Flowers

जैसा कि नाम से ही स्पष्ट है, यहां पर आपको प्रकृति सोलह शृंगार किए हुए फूलों की सेज पर बैठी दिखती है। इस घाटी में फूलों की 600 से ज्यादा किस्में दिखायी देंगी और इनमें से कुछ तो दुर्लभ भी हैं। इस घाटी की सैर करते समय आपको ऐसे-ऐसे फूल दिखायी देंगे, जो शायद आपने जीवन में कभी नहीं देखे होंगे।

यदि आप पेंटिंग का शौक रखते हैं, तो यकीनन रंगों से तो आपका गहरा याराना होगा ही। फूलों की घाटी में जाने से पहले अपने कलर पैलेट के सारे रंगों को गौर से देख लीजिए, हो सके तो मिक्स एंड मैच करके आप कुछ नए रंग भी बना सकते हैं। फिर उन रंगों को अपनी आंखों में भर कर फूलों की घाटी में पहुंच जाइए, हमारा दावा है कि वे सारे रंग आपको इस घाटी में बिखरे हुए दिखायी देंगे। यही नहीं हर संभव आकार के फूलों और पत्तियों को भी आप यहां देख पाएंगे। यहां के फेमस और शुरुआती ब्लू पॉपी पॉइंट से आगे बढ़ने पर जहां नजर जाएगी, वहां आपको फूलों का गलीचा बिछा हुआ दिखायी देगा। उत्तराखंड की शान और वहां का राजकीय फूल दुर्लभ ब्रह्मकमल भी आप यहां देख सकते हैं।

Brahmakamal

वैसे इस घाटी का पूरा इलाका फॉरेस्ट डिपार्टमेंट की सुरक्षा में आता है। लेकिन जब तीन ब्रिटिश पर्वतारोहियों के सामने इस घाटी ने अपनी बांहें फैलायी होंगी, तब तो कोई वन विभाग नहीं था, ना ही किसी को इस नैसर्गिक सौंदर्य के बारे में पता था। तब कौन था, जो इस अनछुई, अदभुत घाटी का रखवाला था। इन फूलों को यहां कौन लाया होगा, इनकी देखभाल कौन करता होगा, एकबारगी यह सवाल तो मन में इस घाटी में घूमते हुए आता ही है।

Valley of Flowers is one of the most beautiful World Heritage Sites

जो पर्यटक फूलों की घाटी घूमने आते हैं, वे अपने साथ एक दिन अतिरिक्त ले कर चलें तो सिखों के प्रसिद्ध गुरुद्वारे हेमकुंड साहिब के दर्शन भी कर सकते हैं। यहां तक का रास्ता भी काफी मुश्किल चढ़ाई वाला है। पर जब एक बार आप गुरुद्वारे तक पहुंच जाते हैं, तो महसूस होता है कि मेहनत सफल हो गयी।

Gurudwara Hemkund Sahib

कहां से शुरू करें

फूलों की घाटी पहुंचने के लिए आपको ऋषिकेश, जोशीमठ, गोविंदघाट से होते हुए घांघरिया पहुंचना होगा। घांघरिया से ही फूलों की घाटी का ट्रेक शुरू होता है। यहीं से हेमकुंड साहिब गुरुद्वारा का भी ट्रेक शुरू होता है। घाटी में आप रात को रुक नहीं सकते, इसलिए शाम होने से पहले आपको घांघरिया वापस आना होगा। इसलिए सुबह 7 बजे से पहले यहां पर्यटकों की कतार लग जाती है। यहां पर खाने के लिए आपको कुछ नहीं मिलेगा, इसलिए अपने साथ खाने-पीने का सामान ले कर जाएं और पानी की बोतल भी साथ में रखें। लेकिन अपने साथ-साथ प्रकृति का भी ध्यान रखें और इधर-उधर कचरा और प्लास्टिक की बोतलें ना फेंकें। यहां घूमने के लिए कम से कम एक सप्ताह का समय ले कर चलें।

Explore the vibrant Valley of Flowers National Park in Uttarakhand, India.